Hulpmiddelen bij slechtziend/blind én slechthorend/doof zijn

Een beperking in horen én zien

U kunt slechtziend/blind of slechthorend/doof zijn. Een beperking van de zintuigen horen én zien samen heet ook ‘doofblindheid’. U hoeft hiervoor niet volledig doof en blind te zijn. Deze combinatie van klachten en beperkingen heeft een grote invloed op uw leven en welzijn. 

Hulpmiddelen voor doven zijn niet zomaar te combineren met hulpmiddelen voor blinden. Deze combinatie van beperkingen zorgt voor nieuwe, eigen vraagstukken en uitdagingen. De zoektocht naar een hulpmiddel op maat kunt u het beste ondernemen met een expert. U kunt bijvoorbeeld terecht bij het loket van DB-Connect.

Op deze pagina vindt u de vormen van doofblindheid, een ervaringsverhaal (video), de hulpmiddelen bij een beperking in horen én zien en uitgebreide (achtergrond) informatie over de medische en functionele definitie van doofblindheid.

Uw situatie: drie vormen van doofblindheid

De verschillen tussen mensen die niet goed zien én niet goed horen zijn groot. Iedereen ervaart het leven met haar of zijn beperkingen anders. Op basis van leeftijd onderscheiden we aangeboren (congenitaal) of niet-aangeboren doofblindheid. Bij de niet-aangeboren vorm is er een tweede verdeling: verworven doofblindheid en leeftijdsgerelateerde of ouderdoms doofblindheid. Er zijn dus globaal drie vormen van doofblindheid:

  • Aangeboren beperking in horen én zien: De auditieve en visuele beperking zijn ontstaan vóór de taalverwerving. Aandachtsgebieden zijn taal en communicatie, oriëntatie en mobiliteit en inzet van de (rest)zintuigen (Heppe et al. 2021).
  • Verworven beperking in horen én zien: De auditieve en/of visuele beperking zijn ontstaan ná de taalverwerving. Aandachtsgebieden zijn identiteitsontwikkeling, verliesverwerking, eigen regie en toekomstbeeld (Heppe et al. 2021).
  • Leeftijdsgerelateerde beperking in horen én zien (doofblindheid): Aandachtsgebieden zijn behoud van eigen regie, voorkomen van sociaal isolement, het optimaliseren van restgehoor en restvisus en verliesverwerking (Heppe et al. 2021).
Onder informatie op deze pagina vindt u een uitgebreide beschrijving.

Ervaringsverhaal

Hedda heeft het syndroom van Usher: Zo is het om te leven met doofblindheid. Bron: YouTube RTL Nieuws.

Wordt de video niet getoond? Ga dan rechtstreeks naar YouTube.

Hulpmiddelen bij doofblindheid

Bij een beperking in horen én zien gebruikt u, naast uw restgehoor en restzicht (restvisus), uw andere zintuigen (voelen, ruiken, proeven).

Voorbeelden voor tast-hulpmiddelen zijn een trilklok, een brailleleesregel, een trilontvanger en een vloeistofindicator. Nieuwe techniek kan ook behulpzaam zijn, bijvoorbeeld de slimme deurbel.

Belangrijke hulpmiddelen die u via de tast (voelen) ondersteunen bij: Communicatie, op onze pagina Communicatie bij doofblindheid vindt u informatie over ondersteunende communicatie en tips hoe u een passend hulpmiddel vindt.
Mobiliteit, bijvoorbeeld een trillend navigatiesysteem.
Zelfredzaamheid, op onze pagina Apps bij doofblindheid vindt u informatie die belangrijk is bij aanschaf en gebruik van apps. Ook vindt u tips van ervaringsdeskundigen.

Op Hulpmiddelen bij mensen die slechtziend/blind én slechthorend/doof zijn vindt u alle hulpmiddelen met filtermogelijkheden op activiteiten.

Vergoedingswijzer

Of het hulpmiddel vergoed wordt en via welke wet, vindt u op de pagina over het hulpmiddel zelf. U kunt ook de algemene pagina over vergoedingen op de Hulpmiddelenwijzer bezoeken voor meer informatie.

Informatie over doofblindheid en definities

Verstaat u iemand die fluistert niet meer (geluidssterkte van 30 decibel), dan bent u slechthorend. Een ander voorbeeld: bij 50 decibel gehoorverlies hoort u het aanslaan van de koelkast of het voorbijrijden van een auto niet meer. Lees meer informatie over de mate van gehoorverlies op hoorwijzer.nl

Van slechtziendheid is sprake als uw zicht niet of nauwelijks met een bril te verbeteren (corrigeren) is. Het zicht is minder dan 30% (u ziet alles wazig of de grote hersenen vervormen het beeld) en/of uw gezichtsveld is kleiner dan 30 graden. U ziet bijvoorbeeld alleen het midden van het beeld. De zijkant, boven- en onderkant vallen weg en zijn voor u onzichtbaar.

Als u beide beperkingen in bovengenoemde mate heeft, valt u in de medische benaming doofblind. Het kan zijn dat u wél een beperking in horen én zien heeft, maar niet aan de medische kenmerken voldoet. Bijvoorbeeld omdat er geen goede testgegevens beschikbaar zijn. U functioneert misschien wel als iemand met deze dubbele zintuigelijke beperking. Naast de medische definitie is er nu ook een functionele definitie van doofblindheid. De Nederlandse Functionele Definitie van Doofblindheid met toelichting (juni 2022)

Aangeboren (congenitale) doofblindheid
Wanneer er sinds de geboorte of vlak daarna al sprake is van beperkt zijn in zien én horen, is er sprake van een aangeboren doofblindheid. Dus vóór de start van de taalontwikkeling.  In Nederland zijn er 3.600-4.000 mensen met aangeboren doofblindheid.  Een aantal kenmerken zijn:

  • Verminderde toegang tot de wereld om zich heen.
  • De ontwikkeling van de verwerking van informatie door de hersenen (denkvermogen of cognitie) verloopt langzamer.
  • Informatie komt fragmentarisch binnen.
  • Taalontwikkeling gaat niet vanzelf.
 
Verworven doofblindheid
Ongeveer 1.000 tot 1.500 personen in Nederland vallen onder verworven doofblindheid. Zij zijn op jonge of volwassen leeftijd doofblind geworden en door een normale taalontwikkeling blijft communicatie met anderen, soms met aanpassingen, mogelijk. Wel zijn ze door beperking in zicht en gehoor afhankelijk geworden van hulpmiddelen en van hun omgeving. Een aantal kenmerken zijn:
  • Er is sprake van een veranderende identiteit.
  • Door verlies van vaardigheden is er soms een acceptatieproces nodig.
  • De voorkeuren voor welke communicatiemiddelen gebruikt worden zijn heel divers.

Leeftijdsgerelateerde doofblindheid
Naar schatting de grootste groep doofblinden is na het 55ste levensjaar minder gaan zien én horen. Leeftijdsgerelateerde doofblindheid neemt door de vergrijzing verder toe en de aantallen lopen op per leeftijdsgroep. Boven de 80 jaar zijn dit ongeveer 80.000 mensen.
Omdat ze niet volledig doof of blind zijn, herkennen zij zich niet in de term doofblindheid. De term ‘een beperking in zien en horen’ past meer bij hen.
Een aantal kenmerken zijn:
  • Het gehoor en zicht gaat vaak langzaam achteruit.
  • Ze zoeken meestal geen hulp en de beperkingen worden vaak verward met dementie.
  • Vaak worden ze onzeker en angstig, zonder dat ze zelf begrijpen waarom.
  • Ze vertonen vaak geleidelijk aan gedragsveranderingen, waarvan ze zich niet bewust zijn.
  • Er is een groot risico op een sociaal isolement.
Wilt u meer weten of heeft u vragen? Belangenverenigingen  

Over deze pagina

De inhoud van deze pagina en de afzonderlijke pagina’s van de diverse hulpmiddelen zijn tot stand gekomen door samenwerking met Deelkracht. Hier werken onderzoekers, professionals en ervaringsdeskundigen samen aan één einddoel: een samenleving die ook met een zintuiglijke beperking toegankelijk is. Met elkaar voeren wij het door ZonMw erkende meerjarig deelsector plan uit.

Met grote dank aan DB-connect, bron van informatie.

Bronnen
: Damen, Saskia en Mijkje Worm. 2013. Aangeboren doofblindheid: het ondersteunen van kinderen en volwassenen met beperkingen in zien en horen sinds de geboorte of vlak daarna. Bartiméus Reeks. Zeist: Bartiméus.
Dammeyer, J. (2010). Prevalence and aetiology of congenitally deafblind people in Denmark. International Journal of Audiology, 49(2), 76−82.
Vaal, J., Gussekloo, J., De Klerk, M., Frijters, D., Evenhuis, H., Van Beek, A., & Deeg, D. (2007). Combined vision and hearing impairment: In an estimated 30,000-35,000 people aged 55 years or over in the Netherlands. Nederlands Tijdschrift Voor Geneeskunde, 151(26), 1459−1463.

 

Gerelateerde hulpmiddelen

 

Bedankt voor uw feedback!

Met uw feedback kunnen we onze website nog beter maken. Klik op het kruisje om verder te gaan.

Deel deze pagina

U kunt hier meer informatie vinden over het delen op social media. Door te klikken op één van onderstaande knoppen wordt u direct doorverwezen naar de betreffende social media.

Facebook Twitter LinkedIn

Bedankt voor uw feedback!

Zou u ons een toelichting willen geven op de feedback?
Klik hier voor het formulier